Strona startowa -> Historia Sądu
Reklama
PDF Drukuj

                    Od schyłku XVIII wieku, kiedy to Galicja była pod zaborem austriackim systematycznie dokonywano reorganizacji sądownictwa. Jednakże trwały ustrój sądów – na podstawie nowoczesnych zasad ich organizacji oraz instytucji tzw. sędziów przysięgłych wprowadzono w 1867 roku. Utworzono wówczas sądy powiatowe, krajowe oraz wyższe krajowe. Sądy powiatowe rozstrzygały sprawy o wykroczenia (sprawy karne) i drobne sprawy cywilne o niewielkiej wartości przedmiotu sporu. W każdym powiecie powołano, co najmniej dwa sądy powiatowe sprawujące sądownictwo niesporne. Do kategorii rozpoznawanych spraw należały m.in. te dotyczące kontraktów przedślubnych czy też stwierdzeń nabycia spadków. Na obszarze właściwości teraźniejszego Sądu Rejonowego w Lesku powstały wówczas trzy Powiatowe Sądy  Cesarsko – Królewskie w  Lesku, Ustrzykach Dolnych oraz w Baligrodzie. Siedziba Sądu Powiatowego w Lesku końcem XIX wieku mieściła się w kamienicy przy ulicy Unii Brzeskiej.   

 

Kamienica przy ulicy Unii Brzeskiej stanowiąca obecnie własność rodziny Buksztelów – aktualne zdjęcie. 


                   W momencie odzyskania niepodległości 11 listopada 1918 roku, na terytorium państwa polskiego istniały cztery odrębne systemy prawne. 12 stycznia 1919 roku polskie Ministerstwo Sprawiedliwości objęło administrację w byłym już zaborze austriackim. Struktura sądownictwa nie została zmieniona. Wówczas istniejące Cesarsko Królewskie Sądy Powiatowe w Lesku, Ustrzykach Dolnych i Baligrodzie zostały przemianowane na Sądy Powiatowe.

                    Według prawa o ustroju sądów powszechnych z 1928 roku, które weszło w życie z dniem 1 stycznia 1929 roku został zunifikowany system sądownictwa na obszarze całej Rzeczpospolitej. Sądami pierwszej instancji stały się sądy grodzkie zaś poważniejszymi sprawami zajmowały się sądy okręgowe, od orzeczeń których można było odwołać się do sądu apelacyjnego. Sądy Grodzkie orzekały jednoosobowo, jako pierwsza instancja w sprawach cywilnych i karnych, a także udzielały pomocy sądowej innym sądom. Zatrudnieni w Sądach Grodzkich notariusze zajmowali się prowadzeniem WHL – Wykazów Hipotecznych Liczba (odpowiednik dzisiejszej księgi wieczystej) oraz spisywaniem kontraktów. Tomy WHL prowadzone były dla określonych miejscowości. Notariuszami Sądu Grodzkiego w Baligrodzie byli m.in. Stefan Vogl i Grzegorz Steciuk. Tomy WHL z obszaru właściwości dzisiejszego Sądu Rejonowego w Lesku spłonęły podczas II wojny światowej.  

                    Na obszarze właściwości obecnego Sądu Rejonowego w Lesku powstały wówczas cztery Sądy Grodzkie – w Lesku, Ustrzykach Dolnych, Baligrodzie i Lutowiskach.

                    Sędziami Sądu Grodzkiego w Lesku w tamtym czasie byli: Kazimierz Oborski, Karol Zieliński, Andrzej Michułka, Kołczakiewicz i Izydor Karaczewski. Kanfcelistami byli m. in. Józef Piotrowicz, Antoni Wszołek, Sawuła, Bielak i Moncibowicz. W sądach grodzkich zatrudnieni byli również tzw. słudzy sądowi, którzy zajmowali się m. in. doręczaniem poczty sądowej.

Dowód doręczenia z 1927 roku

Siedziba ówczesnego Sądu znajdowała się wówczas w kamienicy przy ulicy. Piłsudskiego.

 Kamienica przy ulicy Piłsudskiego – około 1910 roku

 

Kamienica przy ulicy Piłsudskiego – kilka lat po uzyskaniu niepodległości

 

 Foto5

Kamienica przy ulicy Piłsudskiego – aktualne zdjęcie.

                    W okresie największego kryzysu ekonomicznego w latach 1929 – 1933 nastąpiły redukcje robotników w Rafinerii w Ustrzykach Dolnych i w kopalniach ropy naftowej w Ropience oraz Wańkowej. Zapoczątkowało to ruchu chłopskie a w konsekwencji w 1932 roku doszło do żywiołowych wystąpień, które przybrały charakter powstania zbrojnego. Uczestników zamieszek sądzono przed Sądem Okręgowym w Sanoku oraz Sądami Grodzkimi w Lesku, Ustrzykach Dolnych i Baligrodzie. Powstanie leskie zapoczątkowało falę rozruchów chłopskich w całym kraju.

                    Od 1 września 1939 roku w czasie II wojny światowej istniało kilka obcych systemów prawnych, które uchylały moc obowiązującego prawa polskiego. Obce prawo stało się obowiązującym oraz najważniejszym środkiem stosowanym przez państwa okupacyjne, a skierowane przeciwko ludności zamieszkującej obszar Rzeczpospolitej. W latach okupacji stworzono Sądy Polski Podziemnej, które zajmowały się sądzeniem m in. polaków współpracujących z okupantem. Z tego też względu w latach 1939 – 1943 Sądy Grodzkie w Lesku, Ustrzykach Dolnych, Lutowiskach i w Baligrodzie wstrzymały swoją działalność.

Z dniem 1 stycznia 1950 roku zniesione zostały Sądy Grodzkie w Baligrodzie i Lutowiskach.

                    Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z 22 lipca 1952 roku stanowiła, że wymiar sprawiedliwości w PRL sprawuje Sąd Najwyższy, sądy wojewódzkie, sądy powiatowe i sądy szczególne. Sądy Grodzkie w Lesku i Ustrzykach Dolnych zostały wówczas przemianowane na Sądy Powiatowe.

                    W Sądzie Powiatowym w Lesku w początkowych latach jego istnienia orzekał jedynie prezes sądu – sędzia Paweł Dębiec. W miarę upływu czasu w wyniku coraz to większej liczby napływających do sądu spraw, delegowani do orzekania w tutejszym sądzie byli m.in. sędzia Matusz i Olszewski. Po 1972 roku w Sądzie Rejonowym w Lesku oprócz prezesa Pawła Dębca orzekali m. in. sędziowie R. Madejski, D. Hetter, K. Kisiel.

                    W Sądzie Powiatowym w Ustrzykach Dolnych funkcję prezesa sprawował sędzia Stanisław Olszewski. Oprócz niego orzekali tam sędziowie J. Niedźwiecki, W. Wójtowicz, A. Palacz, S. Bielecki, A. Norwicz, S. Krupa i K. Marciak.

                    W każdym z sądów powiatowych na tutejszym terenie istniał wówczas jeden sekretariat, który zajmował się obsługą istniejących sekcji – karnej i cywilnej.

                  W latach 50–tych W Sądzie Powiatowym w Lesku zatrudnionych było zaledwie kilka osób. Pracownikami sądu byli wówczas Józef Warawa – kierownik sekretariatu, Mieczysława Denega – protokolantka oraz kasjerka, Michał Bełej – protokolant oraz Zofia Zajdel – woźna sądowa i archiwistka. Pracownikami Sądu Powiatowego w Ustrzykach Dolnych byli: Janina Pytko – kierownik sekretariatu, Lidia Usyk i Genowefa Wrońska – protokolantki oraz Stanisława Żelazko – woźna sądowa.

                    Dekretem z 1955 roku przekazane zostały biurowi notarialnemu działającemu przy Sądzie Rejonowym w Lesku niektóre czynności sądowe, a w szczególności wydawanie nakazów w postępowaniu nakazowym i upominawczym oraz przyjmowanie oświadczeń o przyjęciu i odrzuceniu spadku. Ustawa z 1964 roku przekazała biurowi notarialnemu sprawy z zakresu postępowania wieczystoksięgowego.

                    Około 1959 roku Sąd Powiatowy w Lesku przeniósł swoją siedzibę z kamienicy przy ulicy Piłsudskiego do budynku przy ulicy Plac Konstytucji 3 Maja, w którym znajduje się obecnie. Ówczesna Rejonowa Spółdzielnia udostępniła swoje dolne biura w kamienicy do użytku sądu. Pierwsze piętro kamienicy stanowiło wówczas siedzibę Prokuratury Powiatowej w Lesku, która z czasem przeniosła się do sąsiedniego budynku. Od tej pory pomieszczenia znajdujące się na piętrze przejął sąd. Początkowo do dyspozycji sądu pozostawała tylko jedna sala rozpraw. Dlatego też sędziowie drobne sprawy rozpoznawali w swoich gabinetach. W budynku tym mieściły się również mieszkania prywatnych osób. Na stałe zamieszkiwał tu prezes sądu Paweł Dębiec zajmując początkowo pokój dzisiejszego sekretariatu cywilnego, a następnie dzisiejszego gabinetu prezesa sądu i kierownika administracyjnego sądu.

 

Plac Konstytucji 3 Maja w Lesku wraz z budynkiem przekazanym końcem lat 50-tych na potrzeby lokalowe Sądu Powiatowego w Lesku na fotograficznej pocztówce z okresu międzywojennego

                    Warunki użytkowe oddanych sądowi pomieszczeń znajdowały się w bardzo złym stanie. Toalety mieściły się na zewnątrz od tyłu budynku i tam też znajdowała się studnia, z której czerpano wodę. Podłogi oraz schody wykonane były z drewna. Pomieszczenia sądowe były ogrzewane piecami kaflowymi, z uwagi na co woźna sądowa w okresie zimowym przychodziła do pracy około 5 rano by je rozpalić.

                    Od 1 stycznia 1965 roku w oparciu o nowe prawo o notariacie z dnia 25 września 1964 roku powierzono Państwowym Biurom Notarialnym prowadzenie Ksiąg Wieczystych w sądach rejonowych.

                    Początkiem lat 70 – tych w budynku Sądu Powiatowego w Lesku przeprowadzono gruntowny remont. Zlikwidowano piece kaflowe, zainstalowano centralne ogrzewanie dokonano wymiany drewnianych schodów, wykonano instalację kanalizacyjną i sanitarną, zaadoptowano dwa pomieszczenia budynku na toalety.

                    Od 1972 roku Sąd Powiatowy w Ustrzykach Dolnych został przekształcony w Wydział Zamiejscowy Sądu Powiatowego w Lesku, który funkcjonował do 1975 roku. Po jego likwidacji przez pewien czas w Ustrzykach Dolnych istniał jeszcze wydział, w którym notariusz prowadził księgi wieczyste, które następnie zostały przekazane do Leska.

                    Od grudnia 1973 roku do września 1975 roku w budynku Sądu Powiatowego w Lesku funkcjonował Wydział VI Penitencjarny Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie – Stałe Roki Sądowe w Lesku. Posiedzenia tego sądu dotyczące odbywania kar pozbawienia wolności, były przeprowadzane w zakładach karnych.

                   Zmiany w podziale administracyjnym kraju dokonane ustawą z dnia 28 maja 1975 roku o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych spowodowały zmianę struktury organizacyjnej sądownictwa powszechnego. Wymiar sprawiedliwości dostosowano do nowego podziału administracyjnego w wyniku, którego zlikwidowano powiaty zaś liczbę województw zwiększono do 49. W oparciu o rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 maja 1975 roku w sprawie utworzenia sądów wojewódzkich i sądów rejonowych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości, w miejsce Sądu Powiatowego w Lesku utworzony został Sąd Rejonowy w Lesku dla miast Lesko i Ustrzyki Dolne oraz Gmin: Baligród, Cisna, Czarna, Lesko, Lutowiska, Olszanica, Ropienka, Ustrzyki Dolne i Wołkowyja. Sąd ten nadal pozostał sądem pierwszej instancji i wszedł w skład nowo utworzonego okręgu Sądu Wojewódzkiego w Krośnie, jako sądu drugiej instancji. Składał się wówczas z dwóch wydziałów cywilnego i karnego. Wydział rodzinny i nieletnich został utworzony dopiero 13 maja 1983 roku. 

Budynek Sądu Rejonowego w Lesku – drzwi wejściowe 

 

Budynek Sądu Rejonowego w Lesku – widok z boku

                    Sąd Rejonowy w Lesku od dnia 1 stycznia 1976 roku instancyjnie podlegał Sądowi Wojewódzkiemu w Krośnie.

                    Przemiany ustrojowe, do których doszło w 1989 roku spowodowały poszerzenie kompetencji sądów. Pozasądowy organ wymiaru sprawiedliwości, jakim było kolegium do spraw wykroczeń z dniem 3 lipca 1990 roku przeszło pod bezpośredni nadzór prezesa sądu, a sąd rejonowy stał się organem odwoławczym od rozstrzygnięć tego kolegium. Tym sposobem dwa kolegia znajdujące się na obszarze właściwości Sądu Rejonowego w Lesku z siedzibą w Ustrzykach Dolnych oraz w Lesku, zostały wcielone w strukturę organizacyjną leskiego sądu. Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w Lesku z siedzibą w Ustrzykach Dolnych mieściło się w kamienicy przy ulicy 29 listopada 9.

                    Dnia 24 października 1991 roku Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał decyzję w sprawie wpisania budynku Sądu Rejonowego w Lesku położonego przy Placu Konstytucji 3 Maja 9 do rejestru zabytków.

                    Z uwagi na stałe zwiększanie się ilości zatrudnianych pracowników oraz napływu co raz to większej liczby spraw koniecznym stało się pozyskanie nowych pomieszczeń. Odpowiedzią na potrzeby lokalowe Sądu Rejonowego w Lesku było przekazanie w dniu 14 października 1996 roku do jego użytku, sąsiedniego budynku numer 10 przy ulicy Plac Konstytucji 3 Maja – gdzie wcześniej znajdował się internat Liceum Ogólnokształcącego im. Władysława Świerczewskiego w Lesku. Nastąpiło to w oparciu o umowę o przekazanie zarządu nieruchomości Skarbu Państwa w zarząd Prezesa Sądu Wojewódzkiego w Krośnie.

                    W oparciu o Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 listopada 1999 roku, w Sądzie Rejonowym w Lesku powstały dwa nowe wydziały Cywilno – Karne – jeden V Wydział Cywilno Karny w Lesku oraz drugi VI Wydział Zamiejscowy Cywilno – Karny z siedzibą w Ustrzykach Dolnych. 

                    Stan taki trwał do dnia 15 października 2001 roku, kiedy to obydwa Kolegia do spraw Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym w Lesku zostały zlikwidowane, a sprawy przez nie prowadzone zostały przekazane do nowo powstałych w miejsce wydziałów Cywilno – Karnych, Wydziałów Grodzkich.

          W oparciu o ustawę Prawo o Notariacie, Minister Sprawiedliwości w dniu 28 maja 1991 roku wydał rozporządzenie na mocy, którego w Sądzie Rejonowym w Lesku utworzony został Wydział IV Ksiąg Wieczystych dla obszaru właściwości tego sądu. Wydział ten rozpoczął swoją działalność z dniem 15 kwietnia 1992 roku. W dniu 1 stycznia 2003 roku utworzono w Ustrzykach Dolnych Zamiejscowy Wydział VII Ksiąg Wieczystych.

                    Począwszy od kadencji PSR Bogdana Terleckiego w budynku Sądu Rejonowego w Lesku rozpoczęto drobne prace remontowe.

                    Za kadencji następnego z prezesów PSR Andrzeja Cyrana w budynku sądu wymieniono okna na nowe oraz dokonano remontu elewacji budynku. Przystosowano także do potrzeb sądu pomieszczenia w nowo pozyskanym budynku nr 10.

                    Kontynuację remontów prowadził również PSR Artur Lipiński, kiedy to odnowiono korytarze oraz sekretariaty zarówno Sądu w Lesku, jak też Wydziału Zamiejscowego w Ustrzykach Dolnych. Niektóre pomieszczenia budynku zostały wyposażone w nowe meble i sprzęt biurowy. Również za jego kadencji sąd pozyskał pierwszy w swojej historii sprzęt komputerowy.

                    Remonty na większą skalę przeprowadzone zostały za kadencji obecnego PSR Jacka Łukasika. Zmieniono wówczas instalację z pieców węglowych na gazową, zamontowano kaloryfery i inne instalacje c.o. Przeprowadzono gruntowny remont korytarzy sądowych i sekretariatów. Wybudowano trzypoziomowy parking w miejscu nieużytków znajdujących się za budynkiem sądu oraz wykonano jego ogrodzenie. Wymieniono także dach oraz wykonano gruntowny remont elewacji Sądu. Wymieniono sieć elektryczną. Zaadoptowano na potrzeby lokalowe część poddasza znajdującą się w budynku numer 9. Obecnie mieszczą się tam gabinety sędziów, sala narad oraz serwerownia. Planowana jest także adaptacja drugiej części poddasza.

                    Począwszy od końca lat 90–tych następowała stała komputeryzacja sądu. Sukcesywnie zwiększała się liczba posiadanego przez sąd sprzętu komputerowego. Pracownicy sądu początkowo z własnej inicjatywy sporządzali protokoły oraz orzeczenia na komputerach, co znacznie ułatwiało im pracę. Aktualnie w Sądzie Rejonowym w Lesku istnieje już strukturalna sieć komputerowa. Każdy wydział pracuje w oparciu o własny komputerowy system wydziałowy.

                    Od 1 października 2008 roku w Wydziale IV Ksiąg Wieczystych w Lesku i od 1 grudnia 2008 roku w Zamiejscowym Wydziale VII Ksiąg Wieczystych w Ustrzykach Dolnych funkcjonuje system elektronicznej księgi wieczystej. Z kolei od dnia 28 listopada bieżącego roku w tutejszym sądzie został wdrożony System Wspomagania Organizacji Rozpraw (SWOR) umożliwiający m.in. obsługę wokand elektronicznych z sal rozpraw jak również sprawdzenie terminu rozprawy po jej sygnaturze na stronie internetowej sądu.

 

 

Wytworzył: Piotr Wdowiak
Data informacji: 2008-12-14 17:10:36
Opublikował: Piotr Wdowiak
Data publikacji: 2015-07-28 15:25:44
Odsłon: 10717
Dziennik zmian
 


Licznik odwiedzin

Prowadzony od 23.02.2011 r.
mod_vvisit_counterDzisiaj205
mod_vvisit_counterW tygodniu476
mod_vvisit_counterW miesiącu3522
mod_vvisit_counterOgólnie362372
Naszą witrynę przegląda teraz 60 gości 
Twoje IP: 54.81.197.127
Host: ec2-54-81-197-127.compute-1.amazonaws.com